Historia tapet w zarysie (od rękodzieła do masowej produkcji) cz. 2

Tapeta przez lata była lekceważona przez stylistów wnętrz. Obecnie wraca do łask a czasem nawet zdobi również meble i dodatki. Tapety, podążając za rozwojem technologicznym, ewoluowały na przestrzeni epok od tkanin ozdobnych do dekoracyjnego papieru, który zastąpił kosztowne materie. Warto zatem poznać ich historię. Zaczęła się dość skromnie – nic nie zwiastowało ich wielkiego sukcesu. Posługując się językiem biblijnym – na początku był papier…

XVIII wiek – złota era tapet 

Jean Papillon jako pierwszy – bo już  w 1668 r. – zaczął wymyślać eleganckie wersje wzoru domino, które z  francuska zwano gobelinem z papieru. Papillon ułożył motyw kwiatów i pnączy, później dołożył liście i łodygi tak, by powstała ciągła kompozycja. Była to odpowiedź na zapotrzebowanie rynku – klasa średnia, która aspirowała do posiadania towarów luksusowych nie miała środków na flamandzkie gobeliny i kordobańskie skóry. Wciąż pozostawały jedynie zarezerwowane dla arystokracji.

Ale to… tak na prawdę tych bogatych zainteresowały tapety a nie mieszczan. Chociaż wzór domino cieszył się popularnością jeszcze w I połowie XVIII w. to zaczęły pojawiać się malowane tapety, w których kładziono nacisk architekturę (tzw. pastisze architektoniczne). Sprzedawano nawet całe zestawy zawierające poszczególne elementy architektoniczne, takie jak kolumnady, balustrady, gzymsy oraz pilastry, a nawet posągi.

Czołowi twórcy tapet

Do czołowych francuskich wytwórców tapet w XVIII w. należeli: Papillon, Réveillon, Zuber i Leroy. Lyon wyspecjalizował się w imitacji tkanin. Jean-Baptiste Michel Papillon, komponował wzory w dużej skali, lubując się w motywach egzotycznych. W Anglii triumfy święciły tapety otrzymywane techniką flokowania, która dawała wzorowi aksamitną teksturę. Trend ten tak spodobał się twórcy Jean-Baptiste Réveillon, że postanowił zaszczepić i rozwinąć ją we Francji. Ale tak na prawdę to moda na flokowane tapety dotarła tam po 1753 r., kiedy książę de Mirepoix przywiózł doskonałe tapety z Anglii. Madame de Pompadour zachwyciła się nimi gdy były mało popularne. Przewidująca madame kazała ozdobić nimi korytarze i garderobę w pałacu. Dworzanie natychmiast podążyli za jej przykładem. Ściany zostały pozbawione gobelinów, a ich miejsce zajęły tapety imitujące kosztowne tkaniny np. jedwab i adamaszek.

Tapety trafiają na salony

Madame de Pompadour wylansowała modę na tapety, a Maria Antonina była ich wytrwałą ambasadorką. Tapety ozdobiły ściany jej ukochanego Petit Trianon a w Wersalu apartamenty dworzan i pomieszczenia dla służby. Wraz z rozwojem technicznym szedł w parze rozwój estetyczny. Powstawały coraz bardziej skomplikowane i bogate wzory. Jean-Baptiste Pillemont, jeden z projektantów Réveilona, czerpał inspirację z kultury Chin i Turcji. Sam Réveillon inspirował się wykopaliskami archeologicznymi w Pompejach i dlatego postanowił produkować wzory nawiązujące do antyku. Znalazły one szerokie grono nabywców, zwłaszcza wśród zamożnych Amerykanów. W 1765 roku w Anglii wynaleziono tapetę w rolce, powstałą z połączenia małych arkuszy papieru. Rolka liczyła 12 jardów tj. ok. 10, 7 m – odpowiadała podwójnej wysokości ówczesnej ściany.

Pod koniec XVIII wieku tapety stały się  już nieodzownym elementem codziennego życia. Opisy technik wytwórczych w literaturze sprawiły, że stały się szeroko dostępne. Upodobały je szybko rozwijające się klasy średnie dlatego, że potrafiły doskonale naśladować drogocenne tkaniny, jedwabie i szlachetną boazerię, które do tej pory pozostawały jedynie w zasięgu najmożniejszych.

Poniżej przykłady tapet, których wzory nawiązują do wyżej omówionych:


tapety w kwiaty

file_489
graf. 1 tapeta w kwiaty Little Greene

tapety z motywami architektonicznymi (iluzja architektury)

97-9029
graf. 2 Fornasetti II Cole&Son

tapety pokryte flokiem

397500_1
graf. 3 Eijffinger Black & White

XIX wiek – tapeta panoramiczna

W XIX w. tapety przechodzą kolejną fazę rozwoju technicznego i estetycznego. W 1830 r. zostają wprowadzone nowe prasy drukarskie. Joseph Dufour i Jean Zuber to wytwórcy, którzy – niezależnie od siebie – wymyślili  w 1804 r. tapetę panoramiczną. Jest to istotne odkrycie, które wyznaczyło nowe trendy w dziedzinie jej produkcji. Po tym wydarzeniu zaczęły się pojawiać produkty przedstawiające rozległe krajobrazy – tzw. tapety panoramiczne.  Były to wzory, na które składało się wiele papierowych pasów z  odręcznymi zdobieniami.

W 1850 r. Nicolas Robert wynalazł tapetę ciągłą a wykorzystanie pary w produkcji tapet przyspieszyło proces drukowania i wzrosła też liczba dostępnych kolorów. Używano nowych typów papieru np. tłoczonych i opalizujących. Rosnące koszty produkcji, zmusiły firmy do otworzenia się na szerszą klientelę. Przeciętna osoba mogła już pozwolić sobie na rolkę tapety, która w końcu przestała być luksusem zarezerwowanym dla arystokracji. Pod koniec XIX w. tapety zagościły w domach niższych klas. Wtedy to wytwórcy przestawili się na tanią produkcję masową.

Fototapety są współczesnymi odpowiednikami tapet panoramicznych. Jednak wysokiej jakości cyfrowy nadruk, stawia je znacznie wyżej od poprzedniczek z XVIII wieku.

1154-150-x-186-Sugarloaf-Mountain
graf. 4 Fototapeta Atlas Evolution 2

Masowa produkcja tapet w XX w.

Niemiecka firma Rasch – po nawiązaniu współpracy ze słynną szkołą sztuki Bauhaus – stworzyła w 1929 r. pierwszą, prawdziwie modernistyczną kolekcję tapet. Był to sukces, który skłonił firmę do odkupienia w 1933 roku praw autorskich – już po zamknięciu Bauhausu – od Ludwiga Mies van de Rohe. Ze względu na zawieruchę wojenną, tapety odrodziły się dopiero po 1960 r. i zostały docenione przez powojenne pokolenie za pragmatyzm. Tapety ponownie stały się modne, a ich wzornictwo ewoluowało z duchem epoki. Dawały możliwość personalizacji wnętrz i możliwość łatwego utrzymania porządku, co po surowości okresu wojny było namiastką luksusu. Poza tym używane przy produkcji techniki fleksografii, fotograwerunku i sitodruku dostarczyły niezliczonych możliwości wzorów.

Po 1980 r. tapety przeżyły najpoważniejszy kryzys w swej karierze. Wyszły z niego zwycięsko w nowej odsłonie – w minimalistycznej szacie. Teraz, dzięki kreacjom nowej fali projektantów, są nowoczesne i stylowe.


tapety w duchu Art Deco i modernizmu

31--253-main
graf. 5 Kolekcja Inference Graham & Brown

tapety w klimacie retro – lata 50′ , 60′ i 70 ‘ XX w.

starflower_1
graf. 6 Kolekcja Little Greene Retrospective Papers – tapety w stylu retro

tapeta ze wzorem wykonanym metodą sitodruku

pattern_crop_owls_blue-630x630_1
graf. 7 Tapeta z wzorem sowy

 


białe, minimalistyczne wzory tapet były modne na początku lat 90′ XX w.

320423
Eijffinger Stripes Only